Trong thị trường tài chính, đầu cơ là một hoạt động rất phổ biến với khả năng đem lại nguồn lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn. Thể nhưng không phải tất cả mọi người đều hiểu rõ về hoạt động này. Vậy đầu cơ là gì? Đầu cơ tích trữ là gì? Đầu cơ chứng khoán có an toàn không? Hãy cùng GiaoDichTaiChinh tìm hiểu rõ hơn về chiến lược giao dịch này ở dưới đây nhé!
Nội dung bài viết
1. Đầu cơ là gì?
Đầu cơ (Speculation) là việc mua bán, nắm giữ hoặc bán khống các loại tài sản như chứng khoán, hàng hóa, bất động sản nhằm kiếm lời từ biến động giá trên thị trường.
Các hoạt động đầu cơ chỉ diễn ra trong ngắn hạn nhưng lại có khả năng kiếm về nguồn lợi nhuận lớn dựa trên biến động giá mạnh của thị trường. Chẳng hạn, khi nhu cầu mua và sở hữu tài sản của thị trường tăng cao, nó khiến giá thị trường bị đẩy lên. Ngược lại, khi nguồn cung trở lên lớn hơn nhu cầu tiêu dùng, giá sẽ bị giảm xuống. Trong cả hai trường hợp này, nhà đầu cơ đều có khả năng kiếm lời.
Nguyên lý của các hoạt động đầu cơ chính là việc tích lũy một số lượng lớn tài sản (Cổ phiếu, chứng khoán, tiền tệ, bất động sản,…) sau đó bán ra thị trường với giá cao để trục lợi. Trong một số trường hợp, hoạt động đầu cơ thao túng thị trường sẽ bị coi là phạm pháp và yêu cầu nhà đầu cơ chịu trách nghiệm.
Tìm hiểu về hoạt động đầu cơ trong chứng khoán.
2. Ví dụ về đầu cơ
Một ví dụ khá tiêu biểu về hoạt động đầu cơ mà bạn có tham khảo xảy ra vào thời điểm dịch bệnh covid-19 bùng phát. Khi đó, nhu cầu sử dụng khẩu trang y tế của thị trường tăng đột biến. Một số cá nhân và đơn vị có tổ chức nhân cơ hội đó đã mua và tích trữ khẩu trang với số lượng lớn. Đây là lý do chính dẫn đến sự khan hiếm khẩu trang thời điểm bùng dịch.
Sau một thời gian ngắn, những tổ chức này bắt đầu bán khẩu trang y tế ra thị trường với mức giá cao gấp 3-4 lần thu mua. Lợi nhuận thu được từ các hoạt động kinh doanh này là rất lớn. Song, khoảng thời gian diễn ra toàn bộ quá trình này cũng rất nhanh chóng. Do đó, nó tác động mạnh mẽ đến sự bình ổn của thị trường và quyền lợi người tiêu dùng.
Hoạt động đầu cơ dễ gây ra sự khan hiếm và đẩy giá sản phẩm lên cao.
3. Cổ phiếu đầu cơ là gì?
Đầu cơ là một hoạt động diễn ra phổ biến ở trên thị trường chứng khoán. Trong đó, cổ phiếu đầu cơ là các loại cổ phiếu bị mua vào với số lượng lớn, khi mức giá thấp để bán ra khi giá cao hơn. Điều này theo một quy trình cụ thể nhằm tạo ra sự khan hiếm trên thị trường. Sau đó, đối tượng sẽ chờ thời gian phù hợp để bán các cổ phiếu này với mức giá cao hơn nhằm kiếm lời..
Theo quy luật cung cầu của thị trường, khi nhu cầu mua lớn, giá sản phẩm (cổ phiếu) sẽ bị đẩy lên cao hơn so với giá trị thực của chúng. Đây là lúc các đối tượng đầu cơ chứng khoán tung tin đồn không chính xác và tạo ra làn sóng nhu cầu cổ phiếu ảo. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư tiếp tục săn lùng và mua mã cổ phiếu đó với giá cao. Khi đó, các đối tượng đầu cơ mới bắt đầu bán khống để kiếm lời từ sự khan hiếm.
Tìm hiểu về cổ phiếu đầu cơ – Cổ phiếu đầu cơ là gì?
4. Các thuật ngữ liên quan đến đầu cơ chứng khoán
Trên thực tế, có một khối lượng khổng lồ các thuật ngữ có liên quan đến đầu cơ chứng khoán. Tuy nhiên, dưới đây là một số thuật ngữ cơ bản nhất mà nhà đầu tư cần nắm rõ để hiểu được bản chất của hoạt động này. Cụ thể như sau:
- Bán khống: Đây là hành động bán một loại tài sản hoặc chứng khoán mà bản thân nhà đầu tư hiện tại chưa hoặc không sở hữu nó. Khi đó, nhà đầu tư sẽ tiến hành vay mượn tài sản (chứng khoán) để bán ra với giá cao. Điều này được thực hiện nhằm gây ra sự biến động và bất ổn định trên thị trường.
- Mua khống: Đây là hành động mua một số lượng cổ phiếu trên thị trường, và khiến giá tăng cao. Điều này tạo ra sự khan hiếm ảo và kích thích nhu cầu mua của thị trường. Sau khi đạt được mục tiêu, đối tượng đầu cơ sẽ bắt đầu bán bán ra với giá cao để kiếm lợi nhuận.
- Lướt phiên giao dịch: Giống như các hình thức giao dịch lướt sóng – Scalping. Theo đó, nhà đầu tư sẽ mua cổ phiếu với giá thấp để bán ra với giá cao hơn trong một phạm vi hẹp. Hoạt động lướt phiên giao dịch thường diễn ra khi thị trường bước vào giai đoạn tích lũy với nhiều biên độ giao động giá hẹp.
- Mua trước bán sau: Đây là hành vi giao dịch khi nhà đầu tư có dự đoán về sự tăng giá của một cổ phiếu, và việc mua trước bán sau được thực hiện nhằm đảm bảo sự tăng giá đó sẽ diễn ra. Cụ thể, khi mã cổ phiếu đó bắt đầu giảm giá tích lũy, nhà đầu tư sẽ bắt đầu mua tích lũy. Sau đó, khi giá bắt đầu tăng, họ sẽ bán số lượng lớn cổ phiếu đó nhằm thu lời từ khoảng chênh lệch.
Tìm hiểu về các thuật ngữ có liên quan đến đầu cơ.
5. Sự khác nhau giữa đầu tư và đầu cơ chứng khoán
| Tiêu chí | Đầu tư | Đầu cơ |
| Định giá hàng hóa | Giá trị thực của hàng hóa là mối quan tâm hàng đầu khi đầu tư. | Hoạt động đầu cơ chỉ quan tâm đến sự chênh lệch, biến động giá của các loại hàng hóa. |
| Rủi ro | Nhà đầu tư có phân tích chuyên sâu trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Do đó, rủi ro sẽ được tính toán kỹ và đảm bảo hơn. | Đầu cơ có mức độ rủi ro cao hơn đầu tư. Khi đó, đối tượng đầu cơ chỉ làm việc dựa trên những phân tích không đáng tin cậy, các tin đồn và tâm lý của thị trường chứng khoán. |
| Thời gian thanh khoản | Nhà đầu tư mong muốn cổ phiếu tăng giá với mức lợi nhuận bền vững. Do đó, thời gian nắm giữ lâu hơn. | Hoạt động đầu cơ kiếm lời từ chênh lệch và biến động giá, nên việc chớp thời cơ là điều cần thiết. Điều này cũng có nghĩa là thời gian nắm giữ sẽ ngắn hơn, thanh khoản nhanh. |
| Nguồn vốn | Vốn đầu tư thường là nguồn vốn có tự có và được chuẩn bị sẵn từ trước khi bắt đầu. | Vốn đầu cơ thường đến từ các công cụ đòn bẩy, Leverage hoặc vay ký quỹ, Margin. |
| Khả năng dự đoán lợi nhuận | Hoạt động đầu tư thường có thể dự đoán được mức lợi nhuận cụ thể với mức biến động trong tầm kiểm soát. | Lợi nhuận từ đầu cơ thường khó đoán, và không ổn định. Khi đó, hoạt động đầu cơ có thể siêu lãi hoặc siêu lỗ. |
| Cơ sở phân tích | Dựa trên phân tích chuyên sâu và các nguyên tắc giao dịch với sản phẩm tài chính đó. | Dựa trên thông tin về yếu tố cung cầu, tin đồn và tâm lý đám đông, tâm lý thị trường. |
| Kỹ năng | Nhà đầu tư cần có kinh nghiệm, kiến thức về thị trường, kỹ năng phân tích và làm việc với chiến lược cụ thể. | Nhà đầu cơ thường làm việc dựa trên xu hướng thị trường. Do đó, họ cần có khả năng nắm bắt tâm lý đám đông. |
| Ví dụ | Cổ phiếu X được giao dịch với giá $10/ cổ phiếu. Khi đó, dựa trên các phân tích kỹ thuật về thị trường, nhà đầu tư sẽ đánh giá tiềm năng tăng giá của cổ phiếu đó và thực hiện giao dịch. | Cổ phiếu X được giao dịch với giá $10/ Cổ phiếu. Khi đó, đối tượng đầu cơ sẽ dựa trên biến động thị trường để dự đoán xu hướng tăng/ giảm giá của cổ phiếu. Từ các dự đoán này mà nhà đầu cơ sẽ đưa ra chiến lược giao dịch có lợi nhất. Các chiến lược này thường có liên quan đến việc bán khống, mua khống. |
6. Đầu cơ hay Đầu tư là sự lựa chọn tốt hơn?
Trên thực tế, các hoạt động đầu tư thường được cho là sự lựa chọn tốt hơn và an toàn hơn so với đầu cơ chứng khoán. Bởi:
- Đầu tư chứng khoán được thực hiện dựa trên nền tảng chính là kiến thức, kỹ năng phân tích, khả năng đánh giá thị trường,… Do đó, nhà đầu tư có thể lên kế hoạch chi tiết và làm việc với mục đích rõ ràng hơn. Bên cạnh đó, mức độ rủi ro của việc đầu tư cũng sẽ thấp hơn so với đầu cơ.
- Đầu tư chứng khoán mang lại lợi nhuận ổn định, bền vững và lâu dài hơn. Trong khi đó, các hoạt động đầu cơ thường chỉ đem lại lợi nhuận với những nhà kinh tế giỏi nắm bắt tâm lý thị trường.
- Giao dịch và đầu tư chứng khoán là hoạt động minh bạch, được pháp luật bảo vệ về quyền lợi. Trong khi đó ở nhiều khu vực, hoạt động đầu cơ có thể cấu thành các tội danh hình sự được nếu cụ thể trong luật kinh tế.
Hoạt động đầu tư hay đầu cơ là lựa chọn tốt nhất?
7. Quy định hiện nay về tội đầu cơ là gì?
Trong bộ luật Hình sự năm 2015, nhà nước Việt Nam đã có quy định rất cụ thể về việc thực hiện các mức phạt dành cho tội phạm kinh tế thực hiện hành vi đầu cơ. Trong đó có quy định rõ rằng: “Các cá nhân và tổ chức có hành vi đầu cơ cố ý gây thiệt hại để trục lợi sẽ cấu thành tội phạm kinh tế.”
Dựa trên các yếu tố cụ thể mà hoạt động đầu cơ chứng khoán có thể được quy thành tội danh đầu cơ. Cụ thể ở hai mục dưới đây, bạn có thể tham khảo thêm về các quy định pháp luật về tội đầu cơ và chi tiết các mức phạt dành cho tội danh đầu cơ tại Việt Nam.
8. Yếu tố cấu thành tội đầu cơ chứng khoán
Căn cứ Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015 có sửa đổi 2017, Nhà nước Việt Nam có quy định về các yếu tố có thể cấu thành tội danh đầu cơ chứng khoán. Cụ thể như sau:
- Cá nhân, tổ chức cố tình lợi dụng tình trạng khan hiếm, hoặc tạo tình trạng khan hiếm giả trên thị trường nhằm mục đích thu lợi bất chính sẽ được quy thành tội danh đầu cơ. Trong đó, một số mức thiệt hại có thể quy thành tội danh đầu cơ bao gồm: Gây rối loạn thị trường, đẩy giá hàng hóa tăng vượt khỏi tầm kiểm soát, gây ảnh hưởng đến Ủy ban Chứng khoán nhà nước,…
- Hành vi đầu cơ có ảnh hưởng đến hoạt động quản lý, sự ổn định của thị trường chứng khoán hoặc tác động tiêu cực đến các yếu tố kinh tế – xã hội theo một mức độ cụ thể đều sẽ được quy thành tội danh đầu cơ.
- Trường hợp đối tượng cố ý đầu cơ nhằm trục lợi sẽ được quy thành tội danh đầu cơ. Trường hợp đối tượng có giao dịch mua với số lượng lớn, nhưng không có y định thu lợi bất chính sẽ không bị cấu thành tội danh đầu cơ.
- Đối tượng của tội danh đầu cơ bao gồm tất cả cá nhân và tổ chức có khả năng chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi đầu cơ với mục đích bất chính được quy vào tội danh hình sự tại Việt Nam.
9. Mức phạt cho tội đầu cơ như thế nào?
Căn cứ Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015 có sửa đổi 2017, Nhà nước Việt Nam có quy định về tội đầu cơ như sau:
- Khung 1: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng – 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng – 03 năm đối với: Cá nhân lợi dụng tình trạng khan hiếm hoặc cố tình tạo ra sự khan hiếm giả trên thị trường và có gây ra các thiệt hại cụ thể.
- Hàng hóa trị giá từ 500.000.000 đồng – 1.500.000.000 đồng;
-
- Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng – 500.000.000 đồng.
- Khung 2: Phạt tiền từ 300.000.000 đồng – 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm – 07 năm đối với các cá nhân có phạm tội đầu cơ:
- Có tổ chức;
-
- Có hành vi đầu cơ và lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
- Có hành vi đầu cơ lợi dụng danh nghĩa cơ quan/ tổ chức;
- Gây thiệt hại với hàng hóa có giá trị từ 1.500.000.000 đồng – 3.000.000.000 đồng;
- Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng – 1.000.000.000 đồng;
- Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh và trật tự xã hội.
- Khung 3: Phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng – 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 07 năm – 15 năm đối với người phạm tội đầu cơ và có gây thiệt hại cụ thể.
-
- Gây thiệt hại về hàng hóa với giá trị từ 3.000.000.000 đồng trở lên;
- Thu lợi bất chính từ 1.000.000.000 đồng trở lên;
- Có hành vi cố ý tái phạm nguy hiểm.
Lưu ý: Ngoài các khung hình phạt trên, người phạm tội danh đầu cơ còn có thể chịu mức phạt trên Khung 4 là phạt tiền từ 20.000.000 đồng – 200.000.000 đồng. Cấm đảm nhiệm các chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc cụ thể trong 01 năm – 05 năm.
Xem thêm: Phí thường niên là gì
Trong thị trường chứng khoán, hoạt động đầu cơ được diễn ra với nhiều hình thức và có mức ảnh hưởng khác nhau lên thị trường. Do đó, nhà đầu tư cần hiểu rõ đầu cơ là gì và những rủi ro khi đầu cơ chứng khoán. Điều này sẽ giúp bạn tránh được những sai lầm không đáng có. Giao Dịch Tài Chính mong rằng những chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ về đầu cơ và những quy định hiện nay.
